ماه: مرداد 1394

 آنانی که درگذرزمان تحولات انقلاب ایران راپشت سر گزارده اند بیاد میآورند که چگونه ارزشها ،مقبولیت ها و واژه ها در یک دگردیسی تاریخی به اجبار شکل ماهوی خود را عوض نمودند .مثلا درحالیکه درسالهای قبل از انقلاب آراستگی ظاهری نشانه شخصیت وجنتلمنی شهروندان بود به یکباره تحت تاثیر القائاتی ژولیدگی ارزش برتر گردید .نگارنده بیاد میآورد در مقایسه ای مضحک مزیت دم خر برکراوات در ترازویی ابلهانه اینگونه تداعی میشد که دم خر درنجات الاغی که به چاهی در افتاده است به کار می آید درحالیکه در موقعیتی مشابه کراوات موجب خفگی فرد به چاه افتاده میگردد…………….

هدف ازطرح این موضوع بررسی تبعات این انقلاب فرهنگی درگویش محاوره ای عامه بخصوص مردم هرمزگان میباشد بطور مثال:

کسانی که در سنین بعد از چهل خود بسرمیبرند شهادت میدهند که درشمال شرقی شهر بندر قدیم وترمینال کنونی کامیونداران پدیده ای جغرافیایی نادر و زیبا معروف به دودکش جن یا تخت دیو وجود داشت که به علت شکل خاص خود(مخروطی و قارچگونه)در فرهنگ رند و هوشمندانه هرمزگانی به مندیل آخوند معروف بود .این پدیده به عنوان یکی ازمعروفترین نوع خود در کتاب جغرافیای یکی از مقاطع تحصیلی همراه با عکس ثبت رسمی شده بود.اما پس از انقلاب بنا به ضرورت رعایت تقدس نام وبه بهانه احداث ترمینال کامیونداران به زور زنجیر و بولدزور موجبات امحاء این پدیده وفراموشی آن واژه فراهم آمد.معهذا ممکن است دوستانی عکسی از آن مندیل آخوند را که طرح مبتدیانه ان را مشاهده میکنید را در اختیار داشته باشد وظیفه دارند جهت معرفی وآشنایی بخشی از تاریخ اقلیم خود آنرا در اختیار دیگران قرار دهند.

همه کسانی که به جنوب سفرکرده اند حتما بطری های پر از آب آویزان بر سردرب اغلب منازل این دیار را دیده ودرجواب سوال دلیل این موضوع شنیده اند که آب دریاست وحسد دورکن. اما جوزافابارباریوجهانگرد ایتالیایی که درسالهای 1431الی1437میلادی پس از سفر به کشور تانا ازطریق تفلیس، تبریز، بوشهر،خارک به هرموز می آید(سفرنامه های ونیزیان در ایران ترجمه دکترمنوچهرامیری انتشارات خوارزمی1381صفحه95)دراین خصوص چنین مینویسد : ((هنگامی که من هنوز در ان کشور بودم مردی ارمنی آمد تا مقداری از آن آب فراهم کند و این مرد را پادشاه قبرس مدتی مدید پیش از آنکه من به ایران سفرکنم بدانجا فرستاده بودوزمانی که من هنوز درآنجا بودم آن مرد بامقداری آب که در قمقمه حلبی ریخته بود دوماه پس از ورود من به تبریزبه آن شهر بازگشت. دو روز نزد من ماند وسپس عازم قبرس شد. وقتی که مراجعت کردم همان قمقمه آب را دیدم از تیری آویخته واین تیر را خارج ازساختمانی که شبیه برج بود بر پا کرده بودند ومردم از برکت آن از آفت ملخ مصون مانده بودند. درآنجا نیز چند پرنده سیاه وسفید دیدم که مرغ محمد خوانده می شدند واین پرندگان دسته دسته مانند سار پرواز میکنند وهرچه ملخ ببینند نابود می گردانند. مردم آن کشور ادعا میکردند که هرگاه این پرندگان از آن آب دریایی در جایی سراغ کنند به سوی آن پرواز مینمایند.))

بازی زمانه کم بود که خودمان هم همدیگر را به بازی بگیریم ایکاش این حرکت نام دیگری مثل هم اندیشی ،یادگرشناسی ویاهراسم با مسمای دیگری داشت تا مضحکه دیگران قرارنگیریم که متهم شویم از بی مطلبی به بازی رو آورده ایم  میتوان مقوله ای رابه اشتراک نظر گذاشت و ازهم بهره برد مثلا تاثیر ترانه های رامی برنگرش شمابه زندگی .به هرحال ضمن عرض احترام وسپاس درخواست دوستان رااجابت مینمایم.

1-مادر(تعطیلات مناسبترین فرصت است تا تمام کمال بودن بامادر را صبحگاهان را با رایحه نان ومهیاوه وریحان حس کنی)

2-فوتبال

3-مجله (خواندن ولعنا ک مجلاتی که بخش از زندگی منند مثل ،چیستا ،نوشتا ،دانش ومردم، بخارا،رودکی،وووووو)

4-هرمزگان گردی(سفربه گیس وبخوان)

 5-شادنشینی های موزیکال جمعی  شبانه

6-مجله بخارا (همانقدرکه درگذشت همایون صنعتی برایم تاثربار بود انتشارویژه نامه 800صفحه ای بخارا برایم دلچسب بود. بشتابید تعداداندکی ازآن درکتابفروشی استاد موجود است)

7- تهیه عکس ازآخرین بقای عمود کاروانسرای روبه اضمحلال عباسی واقع دردوراهی گهکم وپل خان ازمستحدثات صفویه

و……………………………….

از آنجا که تا بحال توجه نوشتاریمان به جنوبی ترین بخش استان یعنی هرموز بوده در سال جدید تصمیم بر آنست که به سایر نقاط استان نیز بپردازیم.

 روستای گیس از شمالی ترین سرحدات استان هرمزگان است که باهمجواری دو استان فارس وکرمان از وی‍‍ژگیهای منحصری برخوردار است از آداب وفرهنگ تا بافت اقامتی جالب که گذر انسان کوه نشین به دشت  به عینه در اینجا قابل مشاهده است تا یکی از زیباترین چشم اندازهای بی نظیر طبیعی نادر که نمی دانم اهمیت علمی آن درمعرض دید مطلعین قرار گرفته است یا نه؟. 

(جهنم گیس)

چاله منظمی که در عکسها مشاهده خواهید نمود یا فروچاله یا محل برخورد شهاب سنگی است قدمای آنجا زمان برخورد را بیاد نمی آورندوفقط میدانند که این گودال ‍‍ژزف تر ازاین  بوده که بعلت همجواری با کوه سیلابهای زیادی در آن نفوذ کرده و از عمق آن کاسته اند.

ایکاش عکاسی می دانستم.

رسال 1271میلادی(  650ه- ش)مارکوپولو سیاح ایتالیایی با عبور از نخلستاتها میناب وبشاگرد ، زندگی آن روز را به تصویر میکشد.تقریبا همان تعریفی که بیش از تولد مسیح هنگامی که اسکیلاکس دریانورد هخامنشی در خلیج فارس بادبان نیروی دریایی را برافراشته است.

آلفونس گابریل در سال1929میلادی( 1308ه_ش) بدنبال رد پای مارکوپولو همان مسیرها را می پیماید وتعجب انگیزترین بخش مسافرت خود رامشاهده بخش بشاگرد می داند.

اما یک سوال تکراری-  علت عقب مانده گی نواحی جنوب چیست؟آیا فقر منابع است یا سو مدیریت؟ در جایی خواندم حقوق ماهیانه مدیر کل یکی از ادارات در بندرعباس  هشت میلیون تومان می باشد.حال خود بخوان حدیث مفصل از این مجمل.

کودک که می شوم

         می بینم

لولوهای پشت پنجره

          آنقدر سیاه نیستند که روی من

    وقتی که می بینم

              کودکان گرسنه

  نان را بزرگتر می نویسند.

ترانه تنهایی

گروهی خارپشت در یک روز زمستانی تنگ هم جمع شدند تا از گرمای یکدیگر بهره بگیرند وازسرما در امان بمانند .اما خیلی زود تیغهای یکدیگررااحساس کردند واز هم فاصله گرفتند.از آن زمان هرگاه نیاز به گرما آن هارا به سوی هم میکشاند٬درد تیغ هاتکرار میشد٬به گونه ای که میان این دو ناخوشی در کش وقوس بودند.تا آنکه سرانجام حد میانه ای پیدا کردند که درآن تحمل وضع موجود به بهترین نحوه امکان پذیر بود. نیاز به مصاحبت هم خلاٴویکنواختی درونی مایه میگیرد٬آدم ها رابه سوی هم می کشد٬اما بسیاری ویژگی های ناخوشایند وعیوب تحمل نکردنی شان آن ها را از هم میگریزاند.ادب و نزاکت آن فاصله ی معقولی است که آدم ها سرانجام کشف می کنند ودر سایه ی آن مصاحبت امکان پذیر می شود.از این رو در انگلستان به کسی که چنین فاصله ای را رعایت نمی کند٬می گویند.keep your distance! البته رعایت این فاصله موجب می شود نیاز به گرمای یکدیگر به طور کامل ارضا نشود٬اما درعوض نیش تیغ ها را هم احساس نمی کنند. اما آن کس که به قدر کافی از گرمای درون برخوردار است٬ترجیح می دهد از مصاحبت کناره بگیرد تا نه دیگری را بیازارد ونه آزرده شود.

حتما ازگیرایی خاک جنوب وصفها شنیده ایم که دامنگیر هرمهاجری شده وساکن ابدی این مرز وبوم میگردد.وآنچه فراموش شده است فراخ دستی وگشاده رویی ساکنان این خطه است وگرنه خاک جنوب املاحی به مانند دیگر خاکها دارد.درفارسنامه ناصری میخوانیم:

((درسال780واند٬سلطــــــان محمودشاه بهمنی٬پادشاه مملکت دکن هندوستان از خواجـــه حافظ(علیه الرحمه)خــــواهش  مسافرت به هندوستان فرمودونقدوجنس فراوان برای خواجــــه فرستاد٬خواجــــته قروض خود را ادا کرده٬تدارک سفررا دیده٬روانه مقصد گردیدوچون به جزیره هرموز که در جوار بندرعباس است٬رسید٬برکشتی نشست وهنوز راهی نرفته٬موجی برخاست وخواجه وحشت  نمود وبه همراهان گفت٬بعضی از نفایس من درجزیره بماند٬باید بروم وآنها را بیاورم٬چون عود به جزیره نمود٬راه شیرازراپیمودواین غزل را فرمود:

          دمی با غم بسر بردن جهان یکسرنمی ارزد              به می بفروش  دلق ما کز این  بهترنمی ارزد

        شکوه تاج سلطـــانی که بیم  جــــان دراو          کلاهی دلکش   است  اما  به   درد سر   نمی ارزد
        دیــار   یـــار  مردم  را   مقید   می کند                چه جای فارس کاین محنت جهان یک سر نمی ارزد
       بسی  آسان  نمود  اول غم  دریـا  به  بوی         غلــط گفتم که هرموجش به صد گــــوهر نمی ارزد
      برو گنــج قنـاعت  جوی  وکنــج عــا فیت                 که  یـــک  دم  تنگدل بودن  به بـحر و بر نمی ارزد
      چو “حافظ” در قنــاعت کوش و از دنیا                     که  یـک جـو منـت دونــان به صد من زر نمی ارزد
                                                               ××××××××
     وبعد از مدتی از شیرازبه شهر یزد برفت و والی رامدح گفته٬خیری ندید٬ این غزل را فرموده٬عود به شیراز نمود:
            خرم آن روزکزایــن منزل ویــران بر                               راحت جـان طلبم وزپی جانـان بروم
          چون صبـا با دل بیمارودل بی طـاقت                              به هواداری آن سرو خرامـــان بروم
          دلم از وحشت زنــدان سکندر بگرفت                            رخت بربندم وتا ملک سلیمــان بروم
         درره اوچوقــــلم گر به سرم باید رفت                             با  دل دردکش و دیده گریـــان  بروم
         نذرکردم که گر این غم بسر آید روزی                             تا درمیکده شادان وغزل خوان بروم
        به هواداری او ذره صفت٬رقص کنــان                            تا لب چشمه خورشید درخشان بروم
         نازکان راچو غم حال گرفتاران نیست                             ساربانا مددی تا خوش وآسان بروم
          ور چو”حافظ”نبرم ره زبیابان بیرون                                    همره کوکبـــه آصف دوران بــروم

 در کتاب لغت٬”یزد”را “زندان سکندر”وفارس را “ملک سلیمان”گفته اند وچون سلطان جزیره هرمزازسو ء سلوک والی یزد با حافظ مطلع گردید٬مبلغی نقد ومقداری جنس برای خواجه فرستاد چنانکه فرموده است:

         شاه هرموزم ندید وبی سخن صد لطف کرد          شاه یزدم دیدومدحش گفتـــم وهیچــــم نداد

         کارشاهان این چنین باشد توای”حافظ”مرنج             داور روزی رسان توفیق نصرت شان دهاد

 وخواجه حافظ(علیه الرحمه)مسافرتی جز به جزیره هرموز وشهریزد نفرمود ودرشیرازوفات یافت .))

 اما درمقابل سلیمی جرونی ( بندرعبــاسی )سراینده ی مثنوی شیرین وفرهاد درقرن هشتم هجری چندی ساکن شیراز بوده است.به رغم ستایش از زیباییهای مناظر دلفریب شیراز،کم لطــفی والی شهروتهــیدستی  وفقروبی حوصلگی وکم فروغی غروب عمر،  سبب می شود که سلیمی زبان به گله گشاید و از سردی ایام ناله سر دهد :

 من این شیرازکالحق همـچو او شهر                                عـدیلش نــیست نه در بــر و نه بحر

 به خوبی رشـک فردوس برین است                              ســـوادش نـور چشــم حورعین است

(( مصلایش )) ز جـنت خوشتر آمد                                    کــه ((رکن آباد)) ش آب کوثـر آمـــد

  بـــبیند هـــر که او را دیــده بازست                               که سروش همچوطوبی سرفرازاست

 از باغش به ((جنت))هست مشـهور                              که هـم غلمــان درو بـینی و هـم حور   

 گرش خوانی بهشت عدن دان راست                          که هم رضوان وهم فردوس درآنجاست                                                              

کســی کــانجا رســد از هــفت کشور                              ز حــیرت گـــویدش (( اللـــــه اکــبر ))

 چنین جایی که مثلش در جهان نیست                            مـرا ایــنجا حــضوری آنچـــنان نـیست

 چــنین جــایی کـه آمد رشــک گــلشن                             به هـر کس باغ و زنــدان است بر من 

 چـراکــز من بـه سـر شـد روزگــاری                                  کـــه از وی نــامـدم در دل قــــــراری

 روم زیــنجا کــــه ایــنجا بــودنم بس                                چــرا کــاینجا نــدانــد قــــدر مـن کس                        

 رسا نیدم در اینجا عـمـــر با شـصت                                  کـه کس از مــــهر با من در نـپِِیوست

 زبســـتان هایش کــــــاید حســــیبی                              نگشــتم شـرمسار از کس به سـیبی

 زمســـتانش که گــفتن آیـدم شــرم                                    نگشت ازآتش کس دست من گرم

 زتابستانش اگرمـــردم به صد تاب                                        زکس هرگـــــــز ندیدم شربتی آب

 توخودانصاف ده کاینـــجا چه پایم                                         که سرماراوگرما رانشانم………..

 روم جایی که برچشمــــــم نشانند                                     مرا وشعرمن قدرش بدانند……….

 اگرچه اندرین شهر زبـــــــون گیر                                       مرا نی شه نـــــــوازش کرد نه میر

 ولی امیــــد می دارم که ایـــــــام                                        برآرد زین سخن درعلمـــم نــــام

     پدید آیـــــــد مرا گــوهر شناسی                                      کزو برجــــان من آیـــد سپاسی

  قضاوت با شماست .